Lịch vạn niên chronograph là một trong những dòng đồng hồ định hình lịch sử Patek Philippe. Lịch vạn niên tự xử lý tháng 28, 29, 30 hoặc 31 ngày và chu kỳ năm nhuận; chronograph đo một khoảng thời gian độc lập. Ghép hai cơ cấu vào một đồng hồ đeo tay đòi hỏi vừa đủ năng lượng, vừa tổ chức hiển thị sao cho người dùng vẫn đọc được lịch và thời gian bấm giờ.
Sáu reference trong bài cũ không nằm trên một đường kế nhiệm duy nhất. Ref. 1518, 2499, 3970 và 5970 là các thế hệ chính nối tiếp nhau; Ref. 5020 là nhánh vỏ cushion chạy song song với 3970; Ref. 5004 bổ sung rattrapante, tức hai kim giây chronograph. Cách phân nhóm này chính xác hơn việc xem cả sáu như những thế hệ ngang hàng.
Ref. 1518: điểm khởi đầu năm 1941
Ref. 1518 là lịch vạn niên chronograph đầu tiên được sản xuất theo series, ra mắt năm 1941. Patek Philippe chế tác 281 chiếc đến năm 1954; phần lớn bằng vàng vàng, một số bằng vàng hồng và bốn chiếc vỏ thép được biết đến.
Bố cục của 1518 trở thành khuôn mẫu lâu dài: cửa sổ thứ và tháng ở 12 giờ, bộ đếm 30 phút ở 3 giờ, giây nhỏ ở 9 giờ, lịch ngày bằng kim và tuần trăng ở 6 giờ. Calibre 13”’130 Q phát triển trên nền Valjoux, nhưng được Patek Philippe sửa đổi và hoàn thiện tại xưởng.
Ref. 2499: bốn series trong hơn ba thập niên
Ref. 2499 xuất hiện khoảng năm 1950 và được sản xuất đến năm 1985, tổng cộng 349 chiếc. Series đầu giữ nút bấm vuông, số Ả Rập và thang tachymeter gần với 1518. Series hai chuyển sang nút bấm tròn; series ba bỏ dần tachymeter; series bốn dùng kính sapphire và tạo nhịp chuyển sang đồng hồ hiện đại.
2499 vẫn thuộc thời kỳ calibre chronograph có nền Valjoux. Hai chiếc vỏ platinum được hoàn thiện sau giai đoạn sản xuất chính là ngoại lệ nổi tiếng; một chiếc từng thuộc Eric Clapton. Tuy nhiên, provenance chỉ là một phần của hồ sơ: tình trạng vỏ, mặt số, linh kiện nguyên bản và giấy tờ ảnh hưởng trực tiếp đến từng kết quả đấu giá.
Ref. 3970: calibre CH 27-70 Q mở kỷ nguyên hiện đại
Ref. 3970 ra mắt năm 1986 với đường kính 36 mm. Calibre CH 27-70 Q phát triển trên nền Lemania 2310, giữ bánh xe cột và ly hợp ngang nhưng được sửa đổi, hoàn thiện sâu theo tiêu chuẩn Patek Philippe. Bộ máy lên dây thủ công này cũng làm nền cho 5020 và 5970.
Các đời 3970 khác nhau ở kiểu đáy, mặt số và cách đánh số sản xuất. Ký hiệu “E” trong 3970E là viết tắt của étanche, liên quan đến cấu trúc vỏ chống nước. Không nên giản lược 3970 và 3971 chỉ bằng “đáy kín hay đáy sapphire”, vì cấu hình đáy thay đổi theo series và bộ phụ kiện đi kèm.
Ref. 5020: cùng cơ khí, khác hoàn toàn hình học vỏ
Ref. 5020 được giới thiệu khoảng 1994–1995 và dừng năm 2002. Đây là lịch vạn niên chronograph Patek Philippe duy nhất trong giai đoạn này không dùng vỏ tròn. Vỏ cushion 37 × 45 mm tạo cảm giác lớn hơn 3970 dù bộ máy bên trong vẫn là CH 27-70 Q.
Số lượng 5020 không có con số hãng công bố. Phillips ước tính khoảng 200–250 chiếc trên mọi vật liệu, trong khi một số catalogue Sotheby’s đưa ra số cao hơn đáng kể. Vì các nguồn đấu giá không thống nhất, độ hiếm của 5020 nên được mô tả bằng phạm vi ước tính, không coi “dưới 300 chiếc” là dữ kiện chính thức.
Ref. 5004: thêm cơ cấu split-seconds
Ref. 5004 lấy nền tảng lịch vạn niên chronograph của 3970 và bổ sung rattrapante. Khi khởi động, hai kim giây chồng lên nhau; người dùng có thể dừng một kim để đọc thời gian trung gian trong khi kim còn lại tiếp tục chạy, sau đó cho kim đã dừng bắt kịp.
Việc thêm cơ cấu split-seconds làm calibre CHR 27-70 Q phức tạp hơn đáng kể so với CH 27-70 Q. Ref. 5004 được sản xuất trong khoảng 17 năm trước khi 5204 với calibre in-house thay thế năm 2012. Bài cũ ghi năm 1996 và sản lượng 12 chiếc mỗi năm như các con số tuyệt đối; bản mới chỉ giữ chúng ở mức ước tính của thị trường, không phải công bố sản xuất.
Ref. 5970: thế hệ cuối dùng nền Lemania
Ref. 5970 ra mắt năm 2004, tăng đường kính lên 40 mm và vẫn dùng CH 27-70 Q. Thang tachymeter, vấu loe và tỷ lệ mặt số tạo dáng hiện đại hơn 3970 nhưng vẫn giữ cấu trúc hiển thị do 1518 đặt nền móng.
5970 là thế hệ lịch vạn niên chronograph chính cuối cùng của Patek Philippe dùng calibre dựa trên Lemania. Ref. 5270 kế nhiệm năm 2011 bằng CH 29-535 PS Q do hãng tự phát triển. Bài cũ đã nhầm “5070” ở phần này; Ref. 5070 chỉ là chronograph, không có lịch vạn niên.
So sánh sáu reference
| Reference | Giai đoạn | Đặc điểm chính |
|---|---|---|
| 1518 | 1941–1954 | Lịch vạn niên chronograph sản xuất series đầu tiên |
| 2499 | Khoảng 1950–1985 | Bốn series, tiếp nối bố cục 1518 |
| 3970 | 1986–2004 | Vỏ 36 mm, CH 27-70 Q dựa trên Lemania |
| 5020 | Khoảng 1994–2002 | Vỏ cushion 37 × 45 mm, chạy song song với 3970 |
| 5004 | Khoảng giữa thập niên 1990–2012 | Lịch vạn niên kết hợp split-seconds |
| 5970 | Từ 2004 đến khoảng 2010–2011 | Vỏ 40 mm, thế hệ chính cuối dùng nền Lemania |
Giá đấu giá không phải một thông số cố định của reference. Hai chiếc cùng mã hiệu có thể khác nhau lớn vì vật liệu, series, mặt số, mức độ nguyên bản, tình trạng và provenance. Vì vậy, sáu mẫu này nên được đọc như một bản đồ kỹ thuật và thiết kế; dữ liệu giá chỉ có ý nghĩa khi gắn với đúng chiếc, đúng lot và đúng ngày bán.
