MB&F HM12 The Guardian không phải một chiếc đồng hồ đeo tay nặng 15 kg. Con số ấy thuộc về robot cùng phần đế trưng bày; chiếc HM12 nằm trên cổ tay vẫn là một Horological Machine bằng titanium cấp 5, kích thước 49,3 × 43,6 × 13,8 mm. Điểm khác thường nằm ở chỗ đồng hồ có thể rời dây đeo, khóa vào thân robot và trở thành chính phần đầu của Guardian. Cách hiểu này quan trọng, bởi HM12 không đơn thuần được bán kèm một tượng trang trí: hai trạng thái đeo và trưng bày đã được tính vào cùng một kiến trúc ngay từ đầu.
Theo hồ sơ báo chí chính thức của MB&F, toàn bộ tổ hợp có gần 1.500 chi tiết. Riêng bộ máy đồng hồ gồm 646 chi tiết, vỏ gồm 84 chi tiết và robot do L’Epée 1839 chế tác gồm 755 chi tiết. Ba phiên bản xanh lá, xanh lam và tím được giới hạn 12 bộ cho mỗi màu. Đằng sau những con số gây chú ý ấy là một câu hỏi kỹ thuật thú vị hơn: làm sao để một bộ máy tourbillon tự động vừa đọc được như khuôn mặt trên cổ tay, vừa trở thành “gương mặt” thật sự khi đặt lên một robot cao 38,2 cm?
Hai trạng thái, một kiến trúc
HM12 bắt đầu từ một thao tác rất cơ học. Hai đầu dây có nút nhả nhanh ở mặt sau; người dùng ấn nút, trượt dây khỏi vỏ rồi đưa đồng hồ tới phần đầu robot. Hướng dẫn sử dụng chính thức mô tả một ngàm di động của đồng hồ được đặt vào rãnh, trong khi điểm gắn phía dưới tì lên gối đỡ mềm. Kéo mào trên đầu Guardian về sau, đặt đồng hồ đúng vị trí rồi thả mào là cơ cấu kẹp sẽ khóa lại.
Đây là chi tiết phân biệt Guardian với một chân đỡ thông thường. Thân robot không chỉ tạo một khoảng trống vừa kích thước vỏ; nó có cơ cấu kẹp chủ động, điểm tựa bảo vệ và hình khối vai – cổ được tạo quanh HM12. Khi tháo đồng hồ để đeo, dây có chỗ cất riêng trong ngăn kéo ở đế. Sợi cáp sạc của đèn gắn tay robot cũng nằm tại đây. Hai trạng thái vì thế không phải hai bộ phụ kiện rời rạc mà là một vòng sử dụng có nơi cất, nơi khóa và trình tự thao tác rõ ràng.
Điều đáng lưu ý là việc chuyển trạng thái vẫn đòi hỏi sự cẩn trọng tương xứng với một cơ cấu cao cấp. Tài liệu của hãng yêu cầu thao tác dây và ngàm đúng hướng, không cưỡng lực; đèn phải tháo khỏi tay robot trước khi di chuyển hoặc điều chỉnh tư thế. Đây không phải món đồ chơi biến hình theo nghĩa có thể cầm nắm tùy ý. Guardian là một vật thể cơ khí có khớp, nam châm, bề mặt hoàn thiện và một chiếc tourbillon nằm trên đầu.
Một khuôn mặt được dựng bằng bộ máy 646 chi tiết
Ở mặt trước, HM12 gần như từ bỏ ngôn ngữ mặt số và kim truyền thống. Đĩa giờ nhảy tức thời nằm bên trái, đĩa phút kéo nằm bên phải; mỗi đĩa có một chỉ dấu cố định để tạo thành hai “mắt”. Flying tourbillon đặt phía trên đóng vai “bộ não”, còn một mặt của micro-rotor lên cót gợi cái miệng. Những liên tưởng nhân hình không được vẽ phủ lên máy: chúng xuất hiện từ vị trí thật của cơ cấu hiển thị, điều tốc và lên cót.
Cách đọc giờ cũng phục vụ trực tiếp cho bố cục này. Mắt trái đổi số giờ bằng một bước nhảy dứt khoát, còn mắt phải kéo thang phút đi qua chỉ dấu. Người đọc không cần tìm kim trung tâm trong một trường chi tiết dày đặc. Sự bất đối xứng giữa giờ nhảy và phút trôi còn làm khuôn mặt có cảm giác chuyển động, trong khi tourbillon phía trên luôn để lộ nhịp làm việc của bộ thoát.
Bộ máy tự động do MB&F phát triển nội bộ có 86 chân kính và mức trữ cót công bố 84 giờ. Bảng Engine dùng cụm “double winding rotor”, còn phần giới thiệu làm rõ đây là double-sided micro-rotor: một micro-rotor có hai mặt quan sát được, không phải hai rotor độc lập. Mặt phía trước mang mô-típ rìu chiến đặc trưng của MB&F; mặt phía sau có bề mặt guilloché. Hai phía của cùng bộ máy vì thế nhận hai vai trò thị giác khác nhau: phía trước diễn giải như một sinh vật máy, phía sau trở lại với cấu trúc đồng hồ cân xứng hơn.
Các cầu máy phía sau được uốn cong và hoàn thiện thủ công; tấm nền được xử lý hạt, trong khi rotor sau nhận vân guilloché trên bề mặt cầu cong. MB&F ghi nhận cụ thể Kari Voutilainen cùng đội ngũ tham gia thực hiện phần guilloché của rotor sau; nguồn không quy toàn bộ công đoạn hoàn thiện máy cho họ. Làm vân trên một mặt cầu không giống trang trí một đĩa phẳng: độ cong khiến khoảng tiếp xúc và hướng đi của dụng cụ phải được kiểm soát liên tục. Bởi vậy mặt sau không chỉ là phía “ít biểu cảm” hơn mặt trước, mà là nơi cho thấy cách hãng giữ tiêu chuẩn hoàn thiện truyền thống bên trong một thiết kế robot.
Khi tấm giáp mặt trở thành một chức năng
Vỏ titanium cấp 5 của HM12 gồm 84 chi tiết và ba kính sapphire. Hai tấm giáp ở mặt trước không cố định: núm bên trái điều khiển chúng mở hoặc khép theo chuyển động tuyến tính liên tục. Có thể dừng ở vị trí trung gian, nghĩa là người đeo tự quyết định để lộ bao nhiêu phần của “khuôn mặt”. Ở hai điểm cuối hành trình, cơ cấu ngắt ly hợp giúp tránh tiếp tục truyền lực vào tấm giáp khi núm vẫn bị xoay.
Núm bên phải đảm nhiệm chỉnh giờ và lên cót. Việc tách hai nhiệm vụ sang hai phía khiến thao tác với tấm giáp không xâm lấn vào chức năng thời gian. Đây là cách một ý tưởng điện ảnh được chuyển thành bài toán đồng hồ hợp lý: tấm che phải di chuyển đẹp, dừng đúng nơi và không hỏng khi chạm giới hạn; đồng thời người dùng vẫn cần một núm riêng để vận hành bộ máy như bình thường.
Cấu trúc vỏ còn có càng di động ở vị trí 12 giờ và càng cố định ở 6 giờ. Trên một vỏ dài 49,3 mm, càng di động giúp phần trên thích ứng với độ cong cổ tay thay vì buộc dây rời khỏi vỏ theo một góc cứng. Tuy vậy, ảnh đeo tay chỉ cho phép quan sát tỷ lệ và cách dây ôm; không đủ để kết luận cảm giác đeo cho mọi kích thước cổ tay. HM12 vẫn là một hình khối lớn, được thiết kế để hiện diện rõ rệt chứ không tìm cách biến mất dưới cổ tay áo.
Guardian 15 kg không chỉ đứng trưng bày
Phần robot do L’Epée 1839 sản xuất có 755 chi tiết. Tính cả đế, Guardian cao 38,2 cm, đường kính phần đế 22 cm và nặng xấp xỉ 15 kg. Khối lượng ấy giúp đặt đúng tỷ lệ cho tiêu đề: đây là trọng lượng của vật thể trưng bày hoàn chỉnh, không phải của chiếc HM12 tháo rời. Cũng vì kích thước và khối lượng này, Guardian nên được xem như một cơ cấu nội thất có vị trí cố định hơn là một phụ kiện mang theo.
Ngực robot chứa nhiệt kế cơ học hiển thị cả Celsius và Fahrenheit, có thể hiệu chỉnh từ phía sau bằng tua vít. Cánh tay phải mang tấm khiên với kính lúp trượt ra và được giữ bằng nam châm. Cánh tay trái mang một mô-đun đèn sạc, có ba chế độ được tài liệu liệt kê là đèn thường, laser và tia cực tím. Vai, khuỷu tay và cổ tay đều có khớp, cho phép thay đổi tư thế trong giới hạn của cơ cấu.
Những công cụ này không biến Guardian thành một chiếc đồng hồ để bàn độc lập. Thời gian vẫn được hiển thị bởi HM12 nằm trên đầu; phần thân mở rộng bối cảnh sử dụng bằng nhiệt kế, kính lúp, đèn và khả năng tạo dáng. Kính lúp có thể dùng để quan sát chi tiết nhỏ, còn tia cực tím gợi một cách kiểm tra chất phát quang Super-LumiNova trên chính HM12. Tuy nhiên đó là cách đọc công năng, không nên diễn giải thành thiết bị đo lường chuyên dụng.
Chi tiết chăm sóc quan trọng nhất lại nằm ở đế: tài liệu của MB&F cảnh báo phần đế có từ tính mạnh và yêu cầu giữ các đồng hồ khác cách ít nhất 10 cm trong lúc thao tác với giá. Cảnh báo này không có nghĩa HM12 không được đặt lên Guardian; chính HM12 có vị trí gắn được thiết kế sẵn ở đầu. Nó nhắc người sở hữu không đặt một đồng hồ cơ khác sát phần đế khi mở ngăn kéo, điều chỉnh robot hay sắp xếp tủ trưng bày.
Ba màu, ba cách đổi sắc thái của cùng một gương mặt
HM12 The Guardian có ba phối màu xanh lá, xanh lam và tím. Màu không chỉ xuất hiện trên dây: nó chạy qua các cầu và chi tiết ở mặt trước đồng hồ, các dải dọc thân robot, điểm nhấn quanh nhiệt kế cùng viền mô-đun đèn. Khi HM12 lên cổ tay, màu giúp phân lớp bộ máy; khi đồng hồ thành đầu robot, cùng màu ấy nối thị giác từ trán xuống thân và chân.
Mỗi màu giới hạn 12 bộ, tương ứng 36 bộ nếu cộng ba phiên bản. Cách ghi “bộ” ở đây chính xác hơn “36 chiếc đồng hồ” bởi cấu hình phát hành mà hãng giới thiệu bao gồm cả HM12 và Guardian tương ứng. Tương tự, “gần 1.500 chi tiết” nên được đọc là mô tả toàn tổ hợp. Không nên lấy con số 755 của robot hoặc 646 của bộ máy rồi gắn nhầm cho riêng chiếc đồng hồ hoàn thiện.
Tại sao MB&F gọi đây là một “total horological concept”?
Trên trang sản phẩm, MB&F đặt HM12 ở giao điểm của Horological Machine, Legacy Machine và Co-Creation. Cách phân loại ấy có cơ sở cụ thể. Ngôn ngữ robot, hiển thị phi truyền thống và bộ vỏ biến đổi thuộc thế giới Horological Machine; hoàn thiện cầu máy, guilloché và việc phô bày cơ học nối với Legacy Machine; còn thân Guardian là kết quả cộng tác sản xuất cùng L’Epée 1839.
Khái niệm “toàn thể” không đến từ việc gom thật nhiều chức năng vào một hộp. Nó đến từ sự phụ thuộc có chủ đích giữa các phần. Bỏ HM12 khỏi đầu, robot mất gương mặt và phần hiển thị thời gian. Bỏ robot, đồng hồ vẫn hoạt động độc lập nhưng câu chuyện về khuôn mặt, tấm giáp và tư thế được thu về phạm vi cổ tay. Hai nửa đủ độc lập để có công năng riêng, song chỉ khi ghép lại mới hoàn thành hình tượng Guardian.
Thiết kế được MB&F ghi công cho Maximilian Büsser và Maximilian Maertens. Theo hãng, Maertens đã phát triển và lặp lại ý tưởng trong bốn năm. Đây cũng là bước chuyển đáng chú ý sau khoảng hai thập niên Eric Giroud góp phần tạo hình cho các Horological Machine trước đó; nhận xét này chỉ nói về tín chỉ của HM12, không phủ nhận những dự án khác của Giroud với thương hiệu. Người muốn nhìn lại bối cảnh ngôn ngữ khoa học viễn tưởng của hãng có thể tham khảo HM6 Space Pirate Titanium và hồ sơ MB&F tại Baselworld 2018 trên Journal.
Thông số chính của MB&F HM12 The Guardian
| Đồng hồ | Vỏ titanium cấp 5, 49,3 × 43,6 × 13,8 mm; 84 chi tiết; ba kính sapphire |
|---|---|
| Bộ máy | Tự động do MB&F phát triển nội bộ; micro-rotor hai mặt; 646 chi tiết; 86 chân kính; trữ cót 84 giờ |
| Hiển thị | Giờ nhảy tức thời, phút kéo; flying tourbillon; tấm giáp mặt điều khiển bằng núm riêng |
| Robot và đế | Do L’Epée 1839 sản xuất; 755 chi tiết; cao 38,2 cm; đế đường kính 22 cm; xấp xỉ 15 kg |
| Công cụ robot | Nhiệt kế cơ học Celsius/Fahrenheit; kính lúp; mô-đun đèn thường, laser và tia cực tím |
| Phiên bản | Xanh lá, xanh lam và tím; 12 bộ cho mỗi màu |
Đọc HM12 đúng hơn qua những giới hạn của nó
HM12 hấp dẫn vì quy mô lớn nhưng dễ bị rút gọn thành vài con số. Một chiếc “đồng hồ 15 kg” nghe kịch tính song sai đối tượng; một “robot gần 1.500 chi tiết” lại xóa mất phần bộ máy và vỏ trong tổng thể. Cách đọc chặt chẽ hơn là tách ba lớp: đồng hồ đeo tay có bộ máy 646 chi tiết; vỏ 84 chi tiết tạo cơ chế tấm giáp và điểm gắn; robot 755 chi tiết cung cấp thân, khớp, công cụ và đế.
Cũng không nên xem Guardian như một bản nâng cấp công năng cho mọi tình huống. Kích thước 38,2 cm và trọng lượng xấp xỉ 15 kg đòi hỏi bề mặt đặt phù hợp. Đế từ tính cần khoảng cách với đồng hồ khác. Các khớp có thể điều chỉnh nhưng phải thao tác cẩn trọng; mô-đun đèn cần tháo ra trước khi di chuyển robot. Chính những giới hạn được công bố này cho thấy sản phẩm đã được nghĩ như một cơ cấu có quy trình sử dụng, không chỉ một ý tưởng để chụp ảnh.
Trong lịch sử MB&F, những vật thể nhân hình không hoàn toàn mới. T-Rex từng xuất hiện trong dự án Only Watch mà Journal đã giới thiệu ở bài MB&F, Konstantin Chaykin và F.P. Journe tại Only Watch 2019. Tuy nhiên HM12 đi theo hướng khác: thay vì kể lại sâu câu chuyện T-Rex, điểm mới ở đây là chiếc đồng hồ đeo tay hoàn chỉnh được thiết kế để trở thành một bộ phận cấu trúc của robot.
Kết luận
HM12 The Guardian thuyết phục nhất khi được nhìn như một bài toán tích hợp. Bộ máy tạo khuôn mặt mà không cần mặt số truyền thống; vỏ biến tấm giáp thành cơ cấu có ly hợp; ngàm tháo nhanh đưa đồng hồ từ cổ tay lên đầu robot; còn L’Epée 1839 xây phần thân đủ phức tạp để không trở thành giá đỡ vô danh. Con số 15 kg tạo ấn tượng đầu tiên, nhưng sự liên tục giữa hai trạng thái mới là ý tưởng đáng nhớ lâu hơn.
Đọc tiếp
- MB&F HM6 Space Pirate Titanium
- Những cỗ máy MB&F tại Baselworld 2018
- MB&F, Konstantin Chaykin và F.P. Journe tại Only Watch 2019
