A. Lange & Söhne 310.026 và Daniel Roth 118.X.40

Langematik Perpetual không phải mẫu đồng hồ gây ấn tượng bằng kích thước hay màu sắc từ xa. Giá trị của nó chỉ hiện ra khi quan sát gần: cách tổ chức lịch vạn niên, cửa sổ ngày cỡ lớn và calibre tự động hoàn thiện theo truyền thống Glashütte.

Đây là một cách diễn giải rất Đức về đồng hồ lịch vạn niên: tiết chế ở mặt trước, phức tạp ở cơ cấu và chú trọng những chi tiết chỉ thấy rõ qua kính lúp.

Về dòng đồng hồ Langematik Perpetual

Langematik Perpetual là ví dụ điển hình về một chiếc đồng hồ nhà Lange & Söhne, có thể sẽ bị lu mờ nếu chỉ nhìn từ xa, nhưng lại xa hoa và cực kỳ phức tạp khi tiến lại gần, đặc biệt là cầm trên tay và đeo trên cổ tay. Với một chiếc đồng hồ như vậy, vấn đề không chỉ là những gì bạn nhìn thấy mà còn là những gì bạn không nhìn thấy.

A. Lange & Söhne giới thiệu Langematik Perpetual năm 2001. Theo hồ sơ hãng, đây là chiếc đồng hồ cơ đầu tiên kết hợp lịch vạn niên với cửa sổ ngày cỡ lớn đặc trưng của Lange.

Calibre L922.1 là máy tự động, có lịch vạn niên và cơ chế Zero‑Reset. Ref. 310.026 mặt số đen hiện nằm trong kho lưu trữ của hãng, không còn thuộc danh mục đang sản xuất. Năm 2021, Lange kỷ niệm 20 năm dòng này bằng hai bản mặt số xanh giới hạn Ref. 310.028 và 310.037.

• 310.025 — vỏ bạch kim, mặt số rhodium
• 310.225 — vỏ và dây bạch kim
• 310.021 — vỏ vàng vàng, mặt số champagne
• 310.221 — vỏ và dây vàng vàng
• 310.026 — vỏ vàng trắng, mặt số đen
• 310.032 — vỏ vàng hồng, mặt số bạc
• 310.232 — vỏ và dây vàng hồng
• 310.050 — vỏ Honeygold, mặt số argenté, giới hạn 100 chiếc
• 310.028 — vỏ vàng trắng, mặt số xanh, giới hạn 50 chiếc
• 310.037 — vỏ vàng hồng, mặt số xanh, giới hạn 50 chiếc

Langematik Perpetual 310.026: mặt số và Big Date

Chiếc được trải nghiệm là Ref. 310.026 E: vỏ vàng trắng, mặt số đen và khóa cài. Bài gốc năm 2023 ghi nhận phiên bản này xuất hiện trong giai đoạn 2014–2017; hiện trang sản phẩm chính thức đã chuyển sang trạng thái lưu trữ.

Điểm khác biệt của Langematik Perpetual không nằm ở việc có lịch vạn niên, mà ở cách Lange ưu tiên thông tin: ngày được phóng lớn, còn thứ, tháng, năm nhuận, ngày/đêm và tuần trăng được phân bổ vào ba mặt số phụ.

Bố cục tuân theo một thứ bậc thông tin rõ ràng. Cửa sổ ngày cỡ lớn nằm ngay dưới 12 giờ; các hiển thị còn lại được đặt đối xứng để người đeo đọc nhanh mà mặt số vẫn giữ được khoảng thở.

Trên mặt số, vòng tròn báo phút dạng đường ray ngoài rìa rất dễ đọc. Các cọc số La mã đều được đính nổi, tách biệt khỏi các mặt số phụ nên không gây nhầm lẫn. Ở vị trí nổi bật nhất là ô cửa sổ báo ngày với hai chỉ số riêng biệt. Các chức năng khác bao gồm: chỉ báo giờ sáng/tối và báo ngày ở góc 9 giờ, tháng và năm nhuận ở góc 3 giờ trong khi đó kim giây và chỉ báo Moonphase ở phía dưới của mặt số. Các thông tin trên mặt số được đọc một cách nhanh chóng và thuận tiện.

Bộ máy L922.1 có chức năng lịch vạn niên

Calibre L922.1 là bộ máy tự động do A. Lange & Söhne phát triển cho Langematik Perpetual. Hồ sơ hãng ghi nhận 478 linh kiện, 43 chân kính, tần số 3 Hz và mức dự trữ năng lượng 46 giờ.

Bộ máy kết hợp lịch vạn niên với cửa sổ ngày cỡ lớn và cơ chế Zero‑Reset. Nếu đồng hồ chạy liên tục, lịch chỉ cần hiệu chỉnh thủ công vào năm 2100, năm thế kỷ không được tính là năm nhuận theo lịch Gregorian.

Qua đáy sapphire, kiến trúc rotor ba phần tư tạo ra bản sắc riêng. Phần trung tâm rotor bằng vàng 21K kết hợp khối lượng ngoại vi bằng bạch kim, lên cót hai chiều; xung quanh là cầu bạc Đức, chaton vàng và vít nung xanh.

Hai cơ chế cần đọc kỹ nhất trên L922.1 là lịch vạn niên và Zero‑Reset; một cơ chế quản lý lịch dài hạn, cơ chế còn lại phục vụ thao tác đặt giờ chính xác.

Lịch vạn niên theo dõi thứ, ngày, tháng, chu kỳ năm nhuận và tuần trăng, đồng thời tự bù tháng 30, 31 ngày và tháng 2. Mốc năm 2100 là ngoại lệ của lịch Gregorian nên vẫn cần một lần hiệu chỉnh.

Trong cấu trúc lịch vạn niên truyền thống, một chương trình bốn năm mã hóa độ dài của 48 tháng. Các đòn bẩy đọc biên dạng của cơ cấu này để quyết định thời điểm chuyển ngày và chuyển tháng.

Cách giải thích bằng cam 48 tháng giúp hình dung nguyên lý, nhưng người dùng không nhìn thấy toàn bộ hệ lịch qua đáy máy: phần lớn cơ cấu nằm phía mặt số, bên trên bộ máy nền.

Điểm khó của Lange là đưa lệnh lịch tới hai đĩa số của cửa sổ ngày cỡ lớn, đồng thời giữ các chỉ báo thứ, tháng, năm nhuận và tuần trăng đồng bộ.

Việc chuyển lịch diễn ra theo một chuỗi cơ khí, không phải mọi chỉ báo đều nhảy tức thời cùng một khoảnh khắc. Vì vậy không nên dùng lực để chỉnh khi cơ cấu đang chuyển lịch.

Cửa sổ ngày sử dụng hai đĩa riêng cho hàng chục và hàng đơn vị. Đây vừa là dấu hiệu nhận diện của Lange, vừa khiến bài toán truyền động phức tạp hơn một đĩa ngày thông thường.

Khi hiệu chỉnh, nên dùng đúng các nút chỉnh chìm và làm theo hướng dẫn của hãng hoặc trung tâm dịch vụ. Không cưỡng bức núm hay nút chỉnh trong lúc lịch đang chuyển.

Zero‑Reset dừng bánh lắc và đưa kim giây về đúng vị trí 0 khi kéo núm, nhờ đó người đeo có thể đồng bộ thời gian chính xác tới từng giây.

Về nguyên lý, một đòn bẩy hãm chuyển động trong khi đòn bẩy khác tác động lên cam hình tim gắn với trục kim giây. Hình dạng cam buộc kim trở về điểm 0.

Khi đẩy núm trở lại, các đòn bẩy rời vị trí làm việc và bộ máy tiếp tục chạy. Đây là chức năng đặt giờ do hãng chủ ý thiết kế, không phải thao tác bất thường cần tránh.

Độ hoàn thiện trên A. Lange & Söhne Langematik 310.026

Kính lúp là dụng cụ hữu ích nhất để đọc đúng phần hoàn thiện của Langematik.

Chiếc đồng hồ lịch vạn niên nhà A. Lange & Söhne là hiện thân của nghệ thuật chế tạo đồng hồ chất lượng cao. Hay nói chính xác hơn là hiện thân cho ngành đồng hồ cao cấp của Đức. Mời bạn đọc tham khảo thông qua những chi tiết Gia Bảo chia sẻ dưới đây.

Vỏ vàng trắng 750 có kết cấu ba phần, kết hợp đánh bóng và chải xước. Đường kính 38,5 mm, độ dày 10,2 mm; mặt trước và đáy đều dùng kính sapphire. Các càng nối dây và khóa cài có đường vát nhỏ, rõ hơn khi quan sát nghiêng.

Mặt số đen làm từ bạc 925; cọc số và các chi tiết ứng dụng bằng vàng 750. Vân tròn đồng tâm trên các mặt số phụ tạo chiều sâu nhưng không phá vỡ sự tương phản trắng–đen của toàn bộ bố cục.

Cửa sổ ngày cỡ lớn nằm dưới 12 giờ. Mặt số phụ bên trái hiển thị thứ và ngày/đêm; bên phải hiển thị tháng và năm nhuận; phía 6 giờ là giây nhỏ cùng tuần trăng. Hãng công bố độ chính xác tuần trăng là một ngày sau 122,6 năm.

Dưới kính lúp, giá trị nằm ở những chi tiết nhỏ: cạnh kim, trụ kim, cọc nổi và ranh giới giữa các vùng hoàn thiện. Các vòng tròn đồng tâm giúp phân lớp thông tin thay vì chỉ đóng vai trò trang trí.

Bạn có biết dòng chữ Sax 0 Mat có ý nghĩa gì không? Sax-O-Mat là bộ máy tự động đầu tiên của Lange. Trên thực tế, tên của bộ máy này đề cập đến nguồn gốc Saxon (Sax), nó có chức năng Reset về Zero khi rút núm chỉnh giờ (O) và là cỗ máy tự động (Mat).

Cơ chế lịch vạn niên không chỉ của bộ máy tự động L922.1 bên trong chiếc Langematik Perpetual, luôn có một vẻ đẹp thu hút. Nó gắn liền với mặt số đồng hồ để tạo ra những chuyển động. Từng chi tiết trong caliber L922.1 đều được hoàn thiện một cách đẹp mắt và tỉ mỉ, tuy nhiên, hầu như không có ai (ngoài người thợ đồng hồ) có thể nhìn thấy hết. Dù vậy, một phần của bộ máy L922.1 lộ ra phía sau đồng hồ Langematik Perpetual cũng đủ để chinh phục những con người luôn yêu thích và không thể rời mắt khỏi cái đẹp.

L922.1 gồm 478 linh kiện và 43 chân kính. Số lượng linh kiện không tự động đồng nghĩa với hoàn thiện tốt, nhưng cho thấy mật độ cơ cấu mà Lange đặt trong một bộ máy dày 6,0 mm.

Vật liệu chế tác bộ máy cũng là danh tiếng uy tín của thương hiệu – “Bạc Đức – German Silver” linh hồn của A.Lange & Sohne. Màu bạc thường được tìm thấy trên bộ máy đồng hồ thông thường, tuy nhiên “Bạc Đức” lại tỏa ánh vàng mật ong ấm áp rất khác biệt. Mặc dù “Bạc Đức” tồn tại dưới cái tên “Bạc,” thế nhưng không chứa nguyên tố bạc. Thực chất, hợp kim này bao gồm ba loại kim loại khác nhau: đồng, Niken và kẽm. Trong khi các bộ máy truyền thống ở Thụy Sĩ thường sử dụng đồng thau và mạ Rhodium hoặc vàng để chống ăn mòn, “Bạc Đức” lại không cần thiết phải đến quá trình đó.

Hoàn thiện bộ máy từ “Bạc Đức” có nhiều công đoạn hơn so với tiêu chuẩn. “Bạc Đức” cứng hơn, ít bị ăn mòn hơn, và tất cả những phương pháp hoàn thiện trên bề mặt bạc Đức cũng có phần khác trên Đồng hoặc Vàng. Điều này làm cho quá trình hoàn thiện trở nên phức tạp hơn, Đòi tay nghề cao cấp của người nghệ nhân.

Thông thường tên của những đường vân sọc được hoàn thiện trên cầu máy có tên tiếng Pháp là Côtes de Genève (vì kỹ thuật được khai sinh ở Genève) hay mang tên tiếng Anh là Geneva Stripes. Nhưng người Đức lại có kỹ thuật tạo vân sọc khác mang tên Glashütte ribbing – đây là một phương pháp hoàn thiện bộ máy truyền thống ở vùng Glashütte, kỹ thuật này được thực hiện bằng một bánh mài quay vòng hơi nghiêng và di chuyển dọc trên bề mặt bộ máy theo phương song song. Những nhà sản xuất đồng hồ lâu đời tại Glashütte rất vui mừng nếu như người chơi hay nhà sưu tầm Việt Nam phân biệt được tên của hai loại vân sọc tượng trưng cho hai vùng đất đứng đầu về đồng hồ đó là Genève và Glashütte.

Rotor ba phần tư sử dụng phần trung tâm bằng vàng 21K và khối lượng ngoại vi bằng bạch kim để tăng hiệu quả lên cót. Rotor đặt gần cùng mặt phẳng với cầu máy, giúp kiểm soát chiều dày tổng thể.

Dĩ nhiên, rotor bán trung tâm cũng tạo thuận lợi cho việc cầu cân bằng được chạm khắc thủ công bắt mắt cùng bộ điều chỉnh cổ thiên nga được đánh bóng đen hiện diện. Những chi tiết được đánh bóng đen (mirror polish) khác đó là trụ đỡ bánh xe gai (escape wheel), Bánh xe cóc (ratchet wheel) hiển thị lấp lửng ở rìa rotor, trụ rotor và những ốc vít bên trong cỗ máy L922.1.

Ghi nhận trải nghiệm từ bài gốc: Khi Gia Bảo tiếp nhận chiếc cụ thể này, độ chính xác đo được chưa cao. Đây là tình trạng của hiện vật đã trải nghiệm, không đủ căn cứ để quy nguyên nhân cho Zero‑Reset. Hãng thiết kế Zero‑Reset như cơ chế đặt giờ bình thường; nếu sai số vượt chuẩn, cần đo timegrapher và kiểm tra lịch sử bảo dưỡng.

Trên cổ tay, tỷ lệ 38,5 x 10,2 mm giúp chiếc lịch vạn niên này gọn hơn những gì số lượng hiển thị gợi ra. Hậu tố E trên Ref. 310.026 E chỉ cấu hình khóa cài đi cùng dây da.

Một số cấu hình dùng khóa gấp được ký hiệu FE. Khóa cài cho cảm giác mỏng và dễ ôm tay hơn; khóa gấp tiện dụng và giảm nguy cơ làm rơi khi tháo đồng hồ. Đây là khác biệt về trải nghiệm, không phải thước đo giá trị tuyệt đối.

Lange & Söhne từ khi được tái sinh cho đến ngày hôm nay vẫn được coi là di sản của ngài Günter Blümlein. Ông đã từng nói trong một cuộc phỏng vấn: “Sự đổi mới và các yếu tố thiết kế khác biệt là những thông số quan trọng đối với chúng tôi”. “Đồng hồ của chúng tôi phải có vẻ ngoài cổ điển và tinh tế, độ hoàn thiện cao, hữu ích và mang bản chất cơ bản của người Đức”. Tại A. Lange & Söhne, tham vọng này dần dần phát triển thành một tuyên bố văn hóa nhấn mạnh đến những khác biệt tinh tế và thể hiện ở nhiều chi tiết.

Cảm nhận riêng về những chiếc đồng hồ đặc biệt: A. Lange & Söhne Langematik 310.026 và Daniel Roth Perpetual Calendar 118.X.40

Hãy tưởng tượng vào khoảng năm 2014, hai người bạn đang đi du lịch đâu đó ở Châu Âu và đang có nhu cầu một chiếc đồng hồ lịch vạn niên với mức giá khoảng 90.000 USD. Một anh bạn chọn mua A. Lange & Söhne Langematik 310.026, anh bạn còn lại chọn Daniel Roth Perpetual Calendar 118.X.40.

Hai chiếc đồng hồ có những điểm chung:

1. Line sản phẩm Daniel Roth (1997) chức năng lịch vạn niên gần với A. Lange & Söhne Langematik lịch vạn niên (2001).

2. Giá hãng niêm yết khoảng 90.000 USD tại thời điểm khoảng 2014.

Bối cảnh giá trong bài gốc năm 2023: Bài gốc năm 2023 ghi nhận giá thứ cấp của hai mẫu đã tách xa so với mức niêm yết khoảng năm 2014. Những con số đó chỉ phản ánh thời điểm khảo sát, không phải giá hiện tại. Quan trọng hơn là xác định đúng thế hệ, tình trạng, độ nguyên bản và lịch sử bảo dưỡng của từng chiếc.

A. Lange & Söhne hiện là một maison thuộc Richemont với hệ sản phẩm và dịch vụ được duy trì liên tục. Daniel Roth là thương hiệu thuộc LVMH, được hồi sinh từ năm 2023 dưới sự hỗ trợ của La Fabrique du Temps Louis Vuitton; vì vậy không còn phù hợp khi mô tả tương lai thương hiệu là một dấu hỏi.

Với Daniel Roth, người sưu tầm cần tách ba lớp: giai đoạn do chính Daniel Roth dẫn dắt, giai đoạn sau khi đổi chủ mà Ref. 118.X.40 thuộc về, và dòng Daniel Roth hồi sinh hiện nay. Dáng vỏ double‑ellipse/Ellipsocurvex là sợi dây thẩm mỹ nối các thời kỳ, nhưng xuất xứ bộ máy và mức độ tham gia của người sáng lập không giống nhau.

Về hoàn thiện, chiếc Langematik cho thấy nhiều chi tiết thủ công rõ hơn qua kính lúp, đặc biệt ở cầu cân bằng, chi tiết thép đánh bóng đen và kiến trúc rotor ba phần tư. DR114 của chiếc Daniel Roth dựa trên nền GP3300; L922.1 là calibre Lange phát triển cho Langematik Perpetual.

Lange cũng có tập chức năng khác biệt: ngày cỡ lớn, chỉ báo ngày/đêm và Zero‑Reset. Daniel Roth đáp lại bằng dáng vỏ đặc trưng và bố cục mặt số đối xứng, nên lựa chọn không chỉ là so số lượng chức năng.

Giá trị sưu tầm vì thế cần đọc theo từng hiện vật. Ref. 310.026 hấp dẫn ở cấu hình vàng trắng–mặt đen và calibre L922.1; Ref. 118.X.40 hấp dẫn ở dáng Ellipsocurvex, lịch vạn niên và vị trí của nó trong lịch sử Daniel Roth sau giai đoạn độc lập.

Daniel Roth Perpetual Calendar Moonphase 118.X.40

Daniel Roth thành lập thương hiệu mang tên mình năm 1988 và được xem là một trong những người mở đường cho làn sóng đồng hồ độc lập hiện đại.

Hồ sơ chính thức của thương hiệu ghi nhận ông từng làm việc với đồng hồ phức tạp tại Audemars Piguet và Breguet trước khi bước ra độc lập.

Dấu hiệu nhận diện quan trọng nhất là vỏ double‑ellipse, thường được người sưu tầm gọi là Ellipsocurvex: hình học kết hợp đường cong của tròn và cấu trúc của vuông, được tạo ra để bao quanh các hiển thị phức tạp.

Cũng trong phạm trù đồng hồ Daniel Roth đáng sưu tầm, có 4 cơ chế khác ngoài tourbillon được nhiều người khao khát là: Lịch vạn niên, Rétrograde, Minute Repeater và Chronograph.

Những lịch vạn niên Daniel Roth thế hệ đầu và Ref. 118.X.40 không nên bị đồng nhất. Chúng khác nhau về thời kỳ doanh nghiệp, nguồn gốc bộ máy và mức độ tham gia trực tiếp của người sáng lập.

Ref. 118.X.40 xuất hiện sau khi thương hiệu đã đổi chủ và Daniel Roth không còn trực tiếp điều hành. Dù vậy, chiếc đồng hồ vẫn giữ vỏ Ellipsocurvex và cách tổ chức lịch vạn niên đặc trưng của dòng.

Đặc điểm nổi bật nhất của một chiếc đồng hồ nhà Daniel Roth đó là dáng vỏ Ellipsocurvex. Và ở chiếc đồng hồ này nó được làm từ vàng hồng 18k. Có thể thấy rõ vành bezel chia bậc, càng nối dây thẳng. Nhìn từ trên xuống, đồng hồ có dáng gần giống với tonneau, còn nhìn từ cạnh bên sẽ thấy yếu tố bậc thang tinh tế. Với độ bóng cao của mọi bề mặt, kích thước thanh lịch của đồng hồ (38mm x 45mm) mang đến cảm giác tương phản khi bàn đến độ phức tạp của phần mặt số bên trong.

Mặt số đồng hồ Daniel Roth Perpetual Calendar Moonphase 118.X.40 có phong cách khác rõ ràng với loạt đồng hồ vạn niên của giai đoạn trước đó. Thay vì mặt số được trang trí bởi vân guilloche đinh tán hay guilloché ligne dọc truyền thống, mặt số của chiếc Daniel Roth Perpetual Calendar Moonphase 118.X.40 lại trông hiện đại hơn hẳn. Không phải do cách sắp đặt các chức năng, mà sự hiện đại đến từ sự kết hợp màu sắc cũng như sự kết hợp các hoạ tiết trang trí.

Cụ thể, phần mặt số của chiếc Daniel Roth Perpetual Calendar Moonphase 118.X.40 vẫn có kiểu dáng nương theo bộ vỏ như trước, vẫn có vân guilloche, nhưng nó được làm dạng tia nắng, với những đường tia kích thước lớn màu đen được đặt ở trung tâm của mặt số, hay bao quanh vòng tròn thể hiện năm nhuận cũng vốn là hoa văn guilloche.

Về cấu trúc, các mặt số phụ, các bộ hiển thị được sắp xếp đồng trục, cuối cùng đem đến một mặt số có tính đối xứng hoàn hảo. Từ trên xuống dưới của mặt số là bộ hiển thị lịch tuần trăng lồng ghép với phần trang trí guilloche màu đen ở chính giữa. Phía dưới của mặt số là vòng tròn 31 ngày có tông màu hồng cá hồi, bao quanh lấy vòng tròn chia thành 4 phần thể hiện năm nhuận với một kim màu vàng rất nhỏ. Hai chỉ báo thứ trong tuần và tháng trong năm nằm đối nhau ở vị trí 9 giờ và 3 giờ. Ô cửa sổ báo ngày có viền vàng đóng khung một cách lịch lãm. Đường viền vàng trên mặt số rất đẹp, nó nổi bật lên trên những phần trang trí màu đen xung quanh.

Bài gốc xác định bộ máy bên trong là DR114 dựa trên nền GP3300, vận hành ở 21.600 vph và dự trữ khoảng 45 giờ. Rotor vàng và kiến trúc bộ máy có thể quan sát qua đáy sapphire.

Thông số đối chiếu

Giá trị sưu tầm: phải đọc đúng thế hệ

Ref. 310.026 đáng chú ý bởi cấu hình đã lưu trữ: vàng trắng – mặt số đen và calibre L922.1. Với Daniel Roth 118.X.40, người sưu tầm cần phân biệt rõ chiếc này thuộc giai đoạn sau khi thương hiệu đổi chủ, không đồng nhất với những tác phẩm do chính Daniel Roth trực tiếp thực hiện. Xem thêm A. Lange & Söhne, hướng dẫn sưu tầm Daniel Roth và cách đọc hoàn thiện bộ máy Lange.

Nguồn tham khảo

A. Lange & Söhne – Ref. 310.026 E; Daniel Roth – lịch sử chính thức; video Gia Bảo. Tác giả bài gốc: Thu Huyền Bùi.