Naissance d’une Montre bắt đầu từ một câu hỏi khó: nếu những thao tác chế tác đồng hồ truyền thống không còn được thực hành, ai sẽ truyền chúng cho thế hệ sau? Năm 2007, Robert Greubel, Stephen Forsey và Philippe Dufour cùng nhận ra nguy cơ ấy. Dự án được Time Æon khởi động năm 2009, chính thức giới thiệu tại SIHH 2012 và đặt Michel Boulanger — một giáo viên chế tác đồng hồ ở Paris — vào vai người học.
Pièce d’École trong video là nguyên mẫu độc bản hoàn thành sau sáu năm nghiên cứu và thực hành, không phải kết quả của một dự án chế tác kéo dài chín năm. Con số chín năm hợp lý hơn khi nói về quãng từ lần chiếc đồng hồ được bán năm 2016 đến lúc trở lại sàn đấu giá Hong Kong năm 2025. Cách phân biệt này quan trọng: giá trị cốt lõi của chiếc đồng hồ không nằm ở một con số gây chú ý, mà ở quá trình ghi chép, học lại và truyền những kỹ năng có nguy cơ biến mất.
Một dự án để kỹ năng không biến mất
Michel Boulanger vốn giảng dạy tại trường nghề Diderot ở Paris. Trong dự án, người giáo viên trở lại vị trí học nghề và đều đặn tới La Chaux-de-Fonds làm việc cùng các nhà chế tác. Gia Bảo đặc biệt chú ý đến cuốn hồ sơ đi kèm: đồng hồ là kết quả hữu hình, còn tài liệu mới giúp kỹ năng tiếp tục được dạy.
Một chiếc tourbillon 45 mm làm bằng tay
Nguyên mẫu có vỏ vàng trắng 18K đường kính 45 mm, nặng khoảng 142 g. Mặt trước bán lộ cơ đặt giờ và phút lệch tâm phía trên bên phải, giây nhỏ bên trái và tourbillon phía dưới. Bộ máy lên cót tay dùng 25 chân kính; bánh cóc răng sói, cầu và lồng tourbillon phơi bày cấu trúc làm theo phương pháp truyền thống.
Gia Bảo chấm mức hoàn thiện khoảng 9/10 theo tiêu chuẩn hiện đại, nhưng đánh giá cao hơn ý nghĩa của công cụ và kỹ thuật có nguồn gốc từ thế kỷ XIX–XX. Sai biệt nhỏ của thao tác tay là một phần câu chuyện học nghề.
Trải nghiệm trên tay và hai mặt bộ máy
Vỏ 45 mm hiện diện rõ trên cổ tay. Gia Bảo nhận thấy đồng hồ lớn và nặng, đồng thời thích khóa gập hơn khóa kim đi kèm vì cảm giác an toàn. Dây dường như mới chỉ được dùng rất ít và vân chải cạnh vỏ vẫn còn rõ tại thời điểm ghi hình.
Mặt sau dùng một cầu lớn có bề mặt hạt mịn che phần lớn cơ cấu, chỉ để lộ chân kính, bánh lên cót và cửa sổ tourbillon. Mặt trước trình bày chuyển động cơ khí; mặt sau nhấn vào bề mặt thủ công và cấu trúc đỡ.
Chín năm giữa hai lần đấu giá
Christie’s bán nguyên mẫu này năm 2016 với giá 11.296.000 HKD, tương đương khoảng 1,46 triệu USD tại thời điểm đó. Ngày 31/05/2025, chiếc đồng hồ trở lại Hong Kong ở lot 349, mang ước tính 8–18 triệu HKD và được bán 10 triệu HKD. Kết quả mới thấp hơn mức năm 2016 tính theo HKD danh nghĩa, nhưng một giao dịch đơn lẻ không đủ để đại diện cho toàn bộ giá trị của dự án.
Thông số chính
| Tên | Naissance d’une Montre 1 — Pièce d’École prototype |
|---|---|
| Năm hoàn thành | Khoảng 2016 |
| Vỏ | Vàng trắng 18K, 45 mm |
| Khối lượng | Khoảng 142 g |
| Mặt số | Vàng phủ bạc, bán lộ cơ; giờ và phút lệch tâm |
| Bộ máy | Lên cót tay, tourbillon |
| Chân kính | 25 |
| Tính chất | Nguyên mẫu độc bản; dự án sau đó có loạt 11 chiếc |
Kết luận
Pièce d’École thuyết phục nhất khi được xem như phương tiện truyền nghề. Tourbillon và lịch sử đấu giá tạo sức hút sưu tầm; cuốn hồ sơ cùng sáu năm Michel Boulanger học kỹ thuật truyền thống mới giải thích ý nghĩa vượt khỏi một nguyên mẫu độc bản.
Đọc tiếp
- Philippe Dufour Simplicity No. 173
- Greubel Forsey Double Tourbillon 30° Technique
- Greubel Forsey Balancier: cân bằng thay tourbillon
